CEVİZ BAHÇESİ KURMANIN AVANTAJLI YÖNLERİ

Ceviz bahçesinin kuruluş masraflarını,bahçenin ekonomik ömrüne böldüğümüzde karşımıza hiç dikkate almayacağımız ölçüde çok düşük paralar çıkacaktır.
Cevizin diğer meyve türlerine bir başka üstünlüğü ise çok iyi bir ihraç ürünü olmasıdır.Her ne kadar ülkemizin yetiştirdiği bir çok meyve türünü ihraç etme imkanına sahip olmakta ,hiç bir meyve türünün ihracı ceviz kadar kolay değildir.Bunun birkaç sebebi vardır.Şu şekilde sıralaya biliriz;
1.Cevizin depolanması diğer meyve türleriyle karşılaştırılmayacak kadar kolay ve ucuz olmasıdır.
2.Cevizin kendi kabukları içinde hiç bozulmadan depolanabilme süresi çok uzundur( 18-20 ay).Buda pazar baskısına karşı cevize direnme gücü verir.
3.Cevizin kabuklu ve iç olarak ihraç edilebilmesi onun pazar değerini arttırır.
4.Cevizin çok değişik amaçlarla kullanıla bilme özelliği onu yıl boyu aranan bir meyve durumuna sokar.
5.Ceviz çok uzak mesafelere kolay ve ucuz bir şekilde taşınabilir.Çünkü cevizin uzak mesafelere taşınmasında soğuk zincire gerek yoktur.
6.Tozlanma için arıya ihtiyaç duyulmaz .Bu nedenle tozlanma sırasında olumsuz iklim şartlarından daha az etkilenir.
7.Ceviz mekanik olarak hasat edilebilir ve işlenebilir.
8.Diğer meyve türlerin de ekonomik ömrünü tamamlamış ağaçlar söküldüğünde yakacak odun olmaktan başka bir şansı yoktur.Oysa ceviz ekonomik ömrünü tamamladığında servet olarak karşımıza çıkar.Bilindiği gibi mobilya sanayisinin ana maddesi ceviz kerestesinin çok önemli bir ticari değeri vardır.
8.Cevizin sert kabuğu sunta sanayisi başta olmak üzere diğer bazı sanayi dallarında kullanılabilir.
9.Diğer meyve türlerine göre cevizin hastalık ve zararlılardan ,etkilenme ihtimali çok düşüktür.

CEVİZİN ÇİÇEK YAPISI

Ceviz çiçekleri bir cinsli olup,erkek ve dişi organlar ayrı çiçek üzerinde ,fakat aynı ağaç üzerindedir. Bilimsel olarak bu tür bitkilere tek evcikli bitkiler denir.


CEVİZİN ÇİÇEKLENMESİ ÜZERİNE İKLİMİN ETKİSİ


Kış sonlarında ve ilk bahar başlarında soğuk havanın sürekliliği çiçeklenmeyi geciktirirken ,ılık kışlar çiçeklenmeyi hızlandırır.Sıcaklık ve nem çiçeklenme döneminin uzunluğunu doğrudan etkiler.Sıcak ve kuru günler çiçeklenme süresini kısaltacak ,soğuk ve nemli günler ise çiçeklenme süresini uzatacaktır.


CEVİZİN ERKEK ÇİÇEKLERİ NASILDIR;


Erkek çiçekler bir önceki gelişme döneminin sürgünleri üzerinde iri,yuvarlak ,konik,koyu gri renkli çıkıntılar halinde yan tomurcukların ilkbaharda gelişmesiyle meydana gelen 5-15 cm boyundaki yeşil renkli ve aşağı doğru sarkan püsküller/kedicikler üzerinde oluşurlar. Sayıları türe,çeşide,gelişme durumuna bağlı olarak değişen erkek çiçekler, küçük bir sapçıkla püskül eksenine bağlanmıştır.Bir püskül üzerinde 10-100 arasında değişen sayıda erkek çiçek vardır.Her erkek çiçek 13-18 arasında değişen erkek organa sahiptir.Püskül tomurcukları büyüme mevsiminin başlangıcında ,ilk sürgünlerin görülmesiyle birlikte farklılaşma başlar.Bu farklılaşma iklime bağlı olarak yıldan yıla değişir. Erkek organ başçıkları (anter) çiçek tablasına çok kısa iplikçiklerle bağlanırlar. Her başçık da yaklaşık 900 çiçek tozu (polen) bulunur.Yetişkin bir ceviz ağacı ortalama 5000 püskül üretebilir ve her püskül 1-4 milyon arasında polene sahip olabilir.Buna göre bir ağacın polen üretim potansiyeli 5-20 milyar arasında tahmin edilir ve bunların 1.25-5 milyarı yaşar.Anlaşılacağı gibi polenlerin yaşama kabiliyetleri %25 civarındadır.Normal gelişen ağaçlar dişi çiçeklerin 7-8 katı kadar erkek çiçek püskülü meydana getirirler.


CEVİZİN DİŞİ ÇİÇEKLERİ NASILDIR;

Yaprak tomurcukları ,kış sonlarında dişi çiçekleri oluşturdukları için karışık tomurcuklardır.Yapılan araştırmaya göre dişi çiçeklerin ilk belirişi Şubatın 25'inde olmuştur.Bu tarih çeşide,yetiştirme yerine ve iklime bağlı olarak yıldan yıla değişir.Normal dişi çiçek gelişimi ,yeterli mineral maddelerin uygun bir dengede olmasını gerektirir.Besin elementinin aşırı dengesizliği veya noksanlığı uygun gelişmeyi engeller.Çevre faktörleri de çiçek gelişimini etkiler.
Şiddetli sıcaklık veya su eksikliği ,normal çiçek büyümesini yavaşlatır.Yetersiz kış soğukları hücre bölünmesini sağlayabilirse de ,oluşan çiçek tomurcuklarının ağaçtan düşmesine neden olabilir.Bir önceki yılın fizyolojik şartları dişi çiçeğin oluşmasına doğrudan etkili olan çok önemli faktördür. Dişi çiçekler gelişme dönemi ilk bahar sürgünlerinin ucunda meydana gelirler ve genellikle 1-3'ü bir arada bulunurlar.Kimi zaman 10-12 dişi çiçek bir arada bulunabilir.Dişi çiçeğin çanak yaprak sayısı 3-6 olup ,taç yaprağı yoktur.Dişi organı taşıyan çiçekler bir bürgü (brakte) ile iki bürgücüğün (braktecik) birleşmesinden oluşan bir kılıf (involucre) dört parçalı (lop) bir çiçek örtüsü(periant);bir gözlü,iki meyve yapraklı (karpel) ve alt durumlu bir yumurtalık ile iki büyük parçalı (lop) bir dişicik tepesinden (stigma) ibarettir.Dişicik tepesi kısa olup (stigma),üzeri etli ve grintili ,çıkıntılıdır.Temele yapışık olan yumurtalığın içinde bir yumurta hücresi vardır.Bu hücre döllendiği zaman tohum oluşur..Kılıf ve çiçek örtüsü meyvenin dışındaki yeşil kabuğu oluşturur.Ceviz içi aslında embriyodur.Tohumda besin dokusu (endosperm) yoktur.Yedek besin meyve yapraklarında (kotiledon) birikmiştir.Yenen kısım meyve yaprakları olup (kotiledon),çok yağlıdır.


CEVİZDE ETKİLİ TOZLANMA DİŞİ ÇİÇEĞİN HANGİ DEVRESİNDEDİR;

Dişi çiçek tepesinin (stigma) iki parçası(lop) arasındaki ayrılmanın ardından veya dişi organlı çiçeklerin ucunda herhangi bir kırmızılık olduğunda,dişi çiçek organları çiçek tozu kabul etmeye başlar. Dişicik tepesinin parçaları(lobları) iyice geliştiği ve ayrıldığı zaman ,parçaların ayrılış derecesi yumurtalığın dik ekseni ile yaklaşık 45'lik açı oluşturduğunda ,çiçek tozu uygulaması en yüksek meyve tutumu sağlanır.Daha uzun dişicik tepesi (stigma), daha az meyve verir.Dişicik tepesinin su çıkaran hücresel yüzeyi (glanduler yüzey) kuruduğu ve dişicik tepesinin parçalarının üzerinde kahverengi lekeler görüldüğü zaman tozlanma yapılırsa teorik olarak hiç meyve tutmaz..

CEVİZİN DÖLLENME BİYOLOJİSİ NASILDIR;

Meyve ağaçları esas olarak iki yolla tozlanır;
1.Böceklerle
2.Rüzgarlarla
Taç yaprakları göz alıcı renklere sahip olan( elma,armut,erik,ayva,kiraz,kayısı,badem)meyve türlerinin çiçekleri arılarla tozlanır.
Çiçekleri güzel görünüşe ve kokuya sahip olmayan meyve türlerinde ise(Antep Fıstığı,Çam Fıstığı,Fındık,Kestane,Hurma gibi)tozlanma rüzgarla olur.
Ceviz ,tozlanması rüzgarla olan meyve türlerimizdendir.Rüzgarla tozlanmada,çiçek tozu kaybı çok olur.Bu nedenle rüzgarla tozlanan bütün bitkilerde çiçek tozu sayı fazladır.Cevizlerde çiçek tozu kısırlığı ve döllenmede uyuşmazlık yoktur.Bunun için bütün ceviz çeşitleri karşılıklı olarak birbirlerini döllerler.Buna rağmen bütün meyve türlerinde olduğu gibi cevizlerde de yabancı tozlanma meyve verim ve kalitesini olumlu yönde etkiler.Cevizlerde tozlanma ve döllenme problemleri dikogami nedeniyledir.


DİKOGAMİ NEDİR,MEYVE VERİMİNİ NASIL ETKİLER;

Dikogami,erkek ve dişi çiçeklerin farklı zamanlarda(önce veya sonra)açması ve olgunlaşmasıdır.Cevizlerin%80'ıne yakın kısmında erkek ve dişi çiçeklerin olgunlaşmaları ayrı zamanlara denk gelir (dikogami).Bu durum ceviz yetiştiriciliğinde en büyük problemlerden biri olarak görülür. Dikogami eğilimi ağacın yaşıyla değişir. Dikogami genç ağaçlarda daha belirgindir.Yetişkin ağaçlar hem fazla miktarda püskül verdiklerinden hem de püsküllerini uzun sürede ürettiklerinden ;erkek ve dişi çiçeklerin açması daha iyi üst üste ( aynı zaman)denk gelebilir.İklim erkek ve dişi çiçeklerin açması etkiler.Ilık dönemlerde erkek çiçek püsküllerinin olgunlaşması,dişi çiçeklenmeye göre daha çabuk olur.Bu da erkek çiçekleri daha önce açan (protandry) çeşitlerde dikogamiyi daha belirgin ahle getirir.Çünkü erkek çiçeklerle dişi çiçeklerin açılma ve olgunlaşma zamanları birbirlerinden iyice uzaklaşmış olur.Fakat dişi çiçekleri daha önce açan (protogyny) çeşitler için bu durum iyidir.Böylece erkek ve dişi çiçeklerin açması ve olgunlaşması birbirine yaklaşmış olacak yani erkek ve dişi çiçeklenme daha iyi üst üste gelecektir. Dikogami ,coğrafi konumdan da önemli ölçüde etkilenir.Kıyı veya deniz iklimleri dişi çiçeklerin önce açmasını (protogyny) artırma eğiliminde olurken ;iç vadilerde erkek çiçekler daha önce açar (protandry).Yapılan araştırmaya göre dişi çiçekleri önce açan tiplerin daha verimli oldukları kaydedilmektedir.Eğer cevizlerde tek çeşitte bahçe kurulmuş ve bu çeşidin çiçeklenme durumu dikkate alınmamışsa ,büyük ihtimalle o bahçeden düzenli meyve alınamayacaktır.Çünkü erkek çiçeklerin olgunlaşıp ,erkek organlardan çiçek tozu dağıtım devresinde dişi çiçekler ya olgunlaşmamış olacaklar veya bu devrede dişi çiçekler çoktan çiçek tozu alım dönemini (reseptiv devre) geçirmiş bulanacaklardır.
Bu durumda bahçemizdeki ağaçların döllenmesi uzaktaki ceviz ağaçlarından rüzgarların getirdiği tozlara bağlı kalacaktır.Böyle bir durumda yapılacak iş,ürünü nispeten garantiye almak amacıyla yapay tozlanmadır. Bu yapılmazsa ,iklim ve toprak şartlarının uyugun olduğu ortamda dahi kuruşmuş olsa bile ceviz bahçemizden düzenli ürün alamayız.Bir ceviz bahçesinde iyi bir tozlanma ve döllenme sağlayabilmek için en iyi metot bahçeyi iki veya daha fazla çeşitten kurmaktır.Böylece yeterli tozlanma sağlanacak ve beklenen verim alınacaktır.


CEVİZ AĞAÇLARININ VERİMİNİ ETKİLEYEN EN ÖNEMLİ FAKTÖR NEDİR;

Ceviz ağaçalarını verimini etkileyen en önemli faktör yandal verimidir.Eski ceviz çeşitlerin çoğunda bir önceki yılın uç ve uç altındaki tomurcuklarından sadece birinde meyve veren sürgünler oluşurken;Chandler,Kaman-1,Oğuzlar-77,Maraş 18 gibi çeşitlerimiz bir önceki yılın yan tomurcuklarının büyük kısmında dişi çiçek oluşturan sürgünler verirler.
Bu durum genç ağaçların meyve verme gücünü büyük ölçüde arttırır ve onlara erken yaşta yeterince ürün verme imkanı sağlar.
Verimi etkileyen diğer önemli faktör ise salkımdakı(buketteki) meyve sayısıdır.Bazı meyve dalların ucunda 1-2 meyve görülürken,verimli çeşitlerde meyve sayısı 3-5 hatta daha fazla olabilir.


AĞACIN MEYVE VERMEME NEDENLERİ;

Bunun birkaç nedeni olabilir;
Ağaç bir çöğür ağacı olabilir.Böyle ağaçların gençlik kısırlığından kurtulup meyve verme olgunluğuna erişmeleri 15 yıl veya daha uzun süre olabilir.
Ağaç ,soğuğa açık yerde veya don çukurunda olabilir.Bu durumda ağacın çiçekleri soğuktan zarar görür ve meyve oluşturmazlar.
Ağaç belki de besin maddeleri noksanlığı göstermekte ve bu ihtiyacın giderilmesini istemektedir.Bu giderilmediği sürece ceviz ağacı meyve veremez.Böyle durumda olan ceviz ağacı besin maddesi noksanlığını yapraklarından gösterir.
Ağaç ceviz ağaçlarından çok farklı çok ayrı bir yerde olabilir.Bu durumda ihtiyacı olan çiçek tozunu alamaz.Dolayısıyla döllenme yapamaz.Bu da meyve tutumunu doğrudan etkiler ve ağacı verimsiz kılar.


CEVİZ NİÇİN AŞILANIR;

Aşılanmış ağaçlar,çöğür ağaçlarına göre daha güçlü ,daha dayanıklı daha güvenilir büyürler.Keza daha erken yaşlarda yüksek kaliteli,bol miktarda ürün verirler.Bu nedenle yetiştiriciler ev bahçelerinde bile aşılı ceviz fidanlarını tercih etmelidirler.
Aşılı ağaçların çöğür ağaçlarına karşı üstünlükleri şöyle sıralanabilir;
1).Meyve Verimi;Çok daha erken yaşta ürün verirler.Oysa çöğür ağaçları 10-12 yaşta ürün verirler;bazen bu süre daha da uzun olabilir.Hatta hiç üründe vermeye bilir.Aşılı ağaçlarda en geç 3-4 yılında ürüne yatarlar.Bazen bu süre 2 yılda olabilir.
2).Meyve Kalitesi;Çöğür ağaçlarının meyveleri genellikle küçük olup ,yeşil kabuk sert kabuktan kolayca ayrılmaz.Çoğunlukla ticari değerleri düşüktür.Oysa aşılanmış ağaçların meyve özellikleri ,iç dolgunluğu ,kabuk rengi,kabuk kalınlığı,bellidir.Yani hangi ağaçtan aşı materyali (göz veya kalem)almışsak ,o ağacın meyvelerinin özelliklerini yeni ağacımızda da aynen görebiliriz.
3).Yapraklanma ve Çiçeklenme;
Çöğür ağaçlar erken yapraklanırlar ve -1,5 derecenin altında zararlanarak cevizciklerini kaybederler.Çiçeklenme kalıpları hayli değişken ve düzensiz olup ,tozlanma da problem oluştururlar.Aşılı ağaçlar mevsime bağlı olarak yıldan yıla değişiklik gösterseler de ,yapraklanmalarında ve çiçeklenmelerinde belli bir düzen vardır.
4).Ağaç Büyümesi;
Çöğür ağaçları farklı büyüklük de ve farklı şekilde bir görüntü verirler.Oysa aşılı çeşitlerin gücü,büyüme biçimi ve nihai büyüklüğü az çok bilinir.Bu nedenle aşılı ağaçlara verilecek dikim mesafeleri bellidir.Aynı şeyi çöğür ağaçları için söyleyemeyiz.
5).Kereste Kalitesi;
FİDAN DİKERKEN: AGROBACTERİUM RADİOBACTER BİYOLOJİK İLAÇLARA KÖK DALDIRILARAK DİKİM YAPILMALIDIR.