CEVİZ BAHÇESİ KURMANIN AVANTAJLI YÖNLERİ?


    Ceviz bahçesinin kuruluş masraflarını, bahçenin ekonomik ömrüne böldüğümüzde karşımıza hiç dikkate alamayacağımız ölçüde çok düşük paralar çıkacaktır. Cevizin diğer meyve türlerine bir başka üstünlüğü ise çok iyi bir İhraç ürünü olmasıdır. Her ne kadar ülkemizin yetiştirdiği birçok meyve türünü İhraç etme imkanına sahip olsa da, hiç bir meyve türünün ihracı ceviz kadar kolay değildir. Bunun bir kaç sebebi vardır. Bunları şu şekilde sıralaya biliriz;
          1. Cevizin depolanması diğer meyve türleriyle karşılaştırılmayacak ölçüde kolay ve ucuzdur.
          2. Cevizin kendi kabukları içinde hiç bozulmadan depolanabilme süresi çok uzundur (18-20 ay) Bu da pazar baskısına karşı cevize direnme
          gücü verir.
          3. Cevizin kabuklu ve iç olarak ihraç edilebilmesi onun pazar değerini artırır.
          4. Cevizin çok değişik amaçlarla kullanılabilme özelliği onu yıl boyu aranan bir meyve durumuna sokar.
          5. Ceviz kolayca sınıflandırılabilir ve paketlenebilir.
          6. Ceviz çok uzak mesafelere kolay ve ucuz bir şekilde taşınabilir. Çünkü cevizin uzak mesafelere taşınması sırasında soğuk zincire gerek
         yoktur.
          7. Şu an büyük ölçüde Ceviz İthal ediyor olmamız, cevizin iç pazar için yetiştirilmesini cazip hale getirmektedir.
          8. Ceviz sağlık ve kozmetik özelliklere sahip meyve olarak önemlidir.
          9. Diğer meyve türlerine göre cevizin hastalık ve zararlılardan etkilenme ihtimali oldukça düşüktür.
          10. Ceviz mekanik olarak hasat edilebilir ve işlenebilir.
          11. İyi değerlendirebilirse cevizin yeşil kabuğu, yaprağı ve kökleri boya sanayinde kullanılır. Özellikle organik madde tüketiminin giderek rağbet
          kazandığı bir zaman diliminde cevizin yan ürünlerinin de önemi giderek artacaktır.
          12. Cevizin sert kabuğu sunta sanayisi başta olmak üzere diğer bazı sanayi dallarında kullanılabilir.

CEVİZ BAHÇESİ KURARKEN NELERE DİKKAT EDİLMELİDİR?


    Bir yerde ceviz bahçesi kurarken yer ve çeşit seçiminin yanında göz önünde tutulacak diğer bazı hususlar vardır. Bunları şu şekilde sıralaya biliriz:
          1. Sulama suyunun temini
          2. Çiftlik gübresinin temini
          3. Bahçenin yabancı maddelerden (insan, hayvan, kemirici) korunması.
          4. Ulaşım
   Cevizler gösterişli yapıları ve geniş yaprak yüzeyleri ile suya en fazla ihtiyaç gösteren meyve türlerindendir. Her ne kadar çok derinlere işleyen kök sistemi ile su temininde oldukça başarılı bir bitki ise de; Sulamanın meyve iriliğini doğrudan etkileyen bir faktör olduğu göz ardı edilmemelidir. Bir yerde ceviz bahçesi kurarken sulama suyunun sağlanacağı kaynak ve suyun bahçeye nasıl ulaştırılacağı konusu dikkate alınmalıdır. Ceviz bahçemiz için gerekli olan çiftlik gübresi ve bunu temin etme yolları da kuruluş çalışmalarında hesaba katılmalıdır. İyi gübreleme, kuvvetli sürgün gelişmesi ve geniş yaprak yüzeyi demektir. Buda hem oluşan meyvelerin irileşmesine ve dolgun iç teşkil etmesine yarayacak, hem de aşı gözü ve aşı kalemi olarak kullanılacak materyali arttıracak ve sağlıklı kılacaktır. Ceviz bahçesi kurarken dikkat edilmesi gereken en önemli husus ise: Doğru çeşidin sağlıklı fidanları seçilmesi ve bunların doğru zamanda doğru şekilde dikilmesidir. Dikimden önce fidanların köklerinin kurumamış olmasına dikkat edilmelidir.
    Cevizler iyi drene edilmiş topraklara dikilmeli ve taban suyu yüksekliği 3.0-3.5 metreden daha yukarıda olmamalıdır. Fidanlar hakim rüzgarların olduğu bahçelere dikildiklerinde rüzgara karşı hafifçe eğilmelidir. Rüzgarların aynı yönde esmesi durumunda fidanlar rüzgara karşı direnemeyecekleri için mutlaka hereklenmelidir.2.0-2.5 metre boyundaki herekler rüzgarın estiği yönün önüne, fidandan 15-20 cm uzağa dikilir ve bir bağ ile fidana bağlanır. Fidanın çatı dallarını güneşin yakmaması için ilk çatı dalından başlayarak gövdeye plastik boya ile beyaza boyamak yararlı olacaktır. Sonbaharda fidanların kök dipleri mahaçlanmaladır. İlkbahar ve yazın fidanların çevresindeki toprak işlenmelidir (Açık toprak işlemesi).Fidanlar genç yaşlarında dikilmelidir. Çünkü fidanlar 1 yılda 2 katı büyür ve kazık kök taban suyuna ulaşabilir.

CEVİZ AĞAÇLARI NE KADAR SÜRE İLE YAŞAYABİLİR?


    Yerini iyi seçmek ve bakım şartlarını yerine getirmek kaydıyla ceviz ağaçları 300-500 yıl yaşayabilir. Elimizde cevizlerin yaşıyla ilgili araştırmalar yoksa da, gerek ülkemizin gerek diğer ülkelerin ceviz yetiştiren alanlarında asırlar ötesinden gelen devasa ceviz ağaçlarını görmek mümkündür.


CEVİZİN YAKININDAKİ BİTKİLERE ZARAR VERDİĞİ DOĞRU MUDUR?


    Cevizler köklerinden, dallarından, yapraklarından gövdelerinden ve meyvelerinin yeşil kabuklarından bitkilerin büyümesini engelleyen zehirsiz ve renksiz bir madde çıkarırlar. Kimyasal olarak bu maddenin adı hidro juglone'dur. Bu madde cevizin çevresindeki bazı bitkilerin büyümesine olumsuz etkide bulunur. Buna ''Allelopathy'' denir. Cevizlerin juglone miktarları türlere göre değişir.

CEVİZ DİĞER AĞAÇLARLA BİRLİKTE YETİŞTİRİLEBİLİRLER Mİ?


    Cevizler kereste için yetiştiriliyorlarsa diğer türlerle birlikte yetiştirilmeleri genellikle yapılır. Fakat yapılacak karışık yetiştiricilikte arkadaş ağaç seçimi önemlidir. Bilindiği gibi cevizler bazı ağaçların gelişmesini olumsuz yönde etkiler. Bu dikkate alınmadan yapılacak olan bir yetiştiricilikten beklenen yarar elde edilemez.

CEVİZ KÖKLERİ HAVALANMAYA İHTİYAÇ DUYARLAR MI?


    Ceviz ağaçlarının kök büyümesinde anahtar faktör, farklı derinliklerde toprak havalanmasının sağlanmasıdır. Düşük O2 ve yüksek CO2 cevizlerde kök büyümesini azaltabilir veya tamamen durdurabilir ve bu arada besin alımını engeller. Oksijen seviyesinin %10 CO2 seviyesinin %5-10 olduğu durumlarda cevizlerde kök büyümesi kısıtlanır ve bu durum toprak üstü kısmının (gövde, dallar ve sürgünler) büyümesini de önemli ölçüde azaltır. Ceviz ağaçlarının küçük kökçükleri ( kılcal kökleri) görevlerini normal olarak yapabilmeleri için büyük köklere göre daha fazla havalanmaya ihtiyaç gösterirler. Aşırı nemli topraklarda köklerin yaşaması, esas olarak düşük oksijene müsamahaları sebebiyledir.

CEVİZLERİN ÇİÇEK YAPISI NASILDIR?


    Ceviz çiçekleri bir cinsli olup, erkek ve dişi organlar ayrı çiçek üzerinde i fakat aynı ağaçtadırlar. Bilimsel olarak bu tür bitkilere tek evcikli bitki denir.

CEVİZİN ÇİÇEKLENMESİ ÜZERİNE İKLİMİN ETKİSİ?


    Kış sonlarında ve ilkbahar başlarında soğuk havanın sürekliliği çiçeklenmeyi geciktirirken, ılık kışlar çiçek gelişmesini hızlandırır. Sıcaklık ve nem çiçeklenme döneminin uzunluğunu doğrudan etkiler. Sıcak ve kuru günler çiçeklenme süresini kısaltacak, soğuk ve nemli günler ise çiçeklenme süresini uzatacaktır.

CEVİZİN ERKEK ÇİÇEKLERİ NASILDIR?


    Erkek çiçekler bir önceki gelişme döneminin sürgünler üzerinde iri, yuvarlak konik, koyu gri renkli çıkıntılar halindeki yan tomurcukların ilkbaharda gelişmesiyle meydana gelen 5-15 cm boyundaki yeşil renkli ve aşağı yukarıya doğru sarkan püsküller/kedicikler üzerinde oluşurlar. Sayıları, türe, çeşide, gelişme durumuna bağlı olarak değişen erkek çiçekler, küçük bir sapçık ile püskül eksenine bağlanmışlardır. Bir püskül üzerinde 10-100 arasında değişen sayıda erkek çiçek vardır. Her erkek çiçek 13 ila 18 arasında değişen erkek organa sahiptir. Püskül tomurcukları büyüme mevsiminin başlangıcında ilk sürgünlerin görülmesiyle birlikte farklılaşmaya başlarlar. Farklılaşma iklime bağlı olarak yıldan yıla değişir. Erkek organ başçıkları( abter) çiçek tablasına çok kısa ipliklerle bağlanırlar. Yetişkin bir ceviz ağacı ortalama 5000 püskül üretebilir ve her püskül 1-4 milyon arasında polene sahip olabilirler. Buna göre bir ağacın polen üretim potansiyeli 5-20 milyar arasında tahmin edilir ve bunların 1.25 ila 5 milyarı yaşayabilir. Anlaşılacağı gibi polenlerin yaşama kabiliyetleri %25 civarındadır.

CEVİZİN DİŞİ ÇİÇEKLERİ NASILDIR?


    Yaprak tomurcukları, kış sonlarında dişi çiçekleri oluşturdukları için karışık tomurcuklardır. Yapılan bir araştırmaya göre dişi çiçeklerin ilk belirişi Şubat'ın 25 'inde olmuştur. Bu tarih çeşide, yetişme yerine ve iklime bağlı olarak yıldan yıla değişebilir. Normal dişi çiçek gelişimi, yeterli mineral maddelerin uygun dengede olmasını gerektirir. Besin elementlerin aşırı dengesizliği veya noksanlığın uygun gelişmeyi engeller. Çevre faktörleri de çiçek gelişmesini etkiler. Şiddetli sıcaklık veya su eksikliği, normal çiçek büyümesini yavaşlatır. Yetersiz kış soğukları hücre bölünmesini sağlayabilirsede, oluşan çiçek tomurcuklarının ağaçtan düşmesine neden olabilir. Bir önceki yılın fizyolojik şartları, dişi çiçeğin oluşmasına doğrudan etkili olan çok önemli bir faktördür. Dişi çiçekler gelişme dönemi ilkbahar sürgünlerinin ucunda meydana gelirler ve genellikle 1-3 'ü bir arada bulunurlar. Kimi zaman 10-12dişi çiçek bir arada bulunabilir. Dişi çiçeğin çanak yapraklarının sayısı 3-6 olup, taçyaprağı yoktur. Dişi organı taşıyan bir bürgü (brakte) ile iki bürgücüğün (braktecik) birleşmesinden oluşan bir kılıf (involucre) dört parçalı ( lop) bir çiçek örtüsü ( periant) ; bir gözlü, iki meyve yapraklı ( karpel) ve alt durumlu bir yumurtalık ile iki büyük parçalı ( lop) bir dişicik tepesinden (stigma) ibarettir. Dişicik tepesi (stigma) kısa olup üzeri etli ve girintili çıkıntılıdır. Ceviz içi aslında embriyodur. Tohumda besin dokusu (Endosperm) yoktur. Yedek besin meyve yapraklarında ( kotiledon) birikmiştir. Yenen kısım meyve yaprakları ( kotiledon) olup, çok yağlıdır.

CEVİZDE ETKİLİ TOZLANMA DİŞİ ÇİÇEĞİN HANGİ DEVRESİNDEDİR?


    Dişicik tepesinin ( stigma) iki parçası ( lobu) arasındaki ayrılmanın ardından veya dişi organlı çiçeklerin ucunda herhangi bir kırmızılık olduğunda, dişi çiçek organları, çiçek tozu kabul etmeye başlarlar. Dişicik tepesinin parçaları ( lobları) iyice geliştiği ve ayrıldığı zaman, parçaların ayrılış derecesi yumurtalığın dik ekseni ile yaklaşık 45 dereclik açı oluşturduğunda, çiçek tozu uygulaması yapaılırsa en yüksek meyve tutumu sağlanır. Daha uzun dişicik tepesi ( stigma ) ,daha az meyve veriri. Dişicik tepesinin su çıkaran hücresel yüzeyi ( glanduler yüzey ) kuruduğu ve dişicik tepesinin parçalarının üzerinde kahverengi lekeler görüldüğü zaman tozlama yapılırsa teorik olarak hiç meyve tutumu olmaz.

DÖLLENME BİYOLOJİSİ NASILDIR?


    Meyve ağaçları esas olarak iki yolla döllenir;
          1. Böceklerle ( genellikle arılar)
          2. Rüzgarla
    Taç yapıları göz alıcı renklere sahip olan ( elma, armut, ayva, erik, kiraz, vişne, şeftali, kayısı, badem, turunçgiller gibi) meyve türlerinin çiçekleri arılarla tozlanır. Çiçekleri güzel görünüşe ve kokuya sahip olmayan meyve türlerinde ise (Antep fıstığı, çam fıstığı, fındık, kestane, hurma gibi)tozlanma rüzgar ile olur. Cevizin tozlanması rüzgar ile olan meyve türlerimizdendir. Rüzgar ile tozlanmada çiçek tozu kaybı çok olur. Rüzgarla tozlanan bütün bitkilerde çiçek tozu sayısı çok fazladır. Cevizlerde çiçek tozu kısırlığı ve döllenmede uyuşmazlık yoktur. Cevizlerde tozlanma ve döllenme problemleri dikogami nedeniyledir.

CEVİZ MEYVELERİ NASILDIR?


    Ceviz meyveleri yeşil kabuğun (kal) içinde gelişir. Bu nedenle bitki bilimi açısından erik veya erik benzeri meyvedir. Aslında ceviz, bitki bilimi açısından ceviz (nut) değildir. Nitekim bitki bilimcileri cevizleri eriğimsi nut olarak ifade eder. Bütün cevizlerin içleri yenebilir. Fakat dünya pazarlarında her zaman bulunan ve içleri yaygın olarak yenen cevizler Anadolu cevizlerdir. Siyah cevizlerin kabuklarını kırmak ve içlerini kabuklarından ayırmak çok zordur.

CEVİZLERDE MEYVE GELİŞİMİNİN SEYRİ NASILDIR?


    Ceviz ağaçlarında meyve gelişimi iki ayrı aşamada gerçekleşir. Hızlı meyve gelişiminin birinci dönemi, çiçeklenme ile Haziran başı arasında kabuğun sertleşmeye başladığı zamandır. Bunu takip eden yaz döneminde ceviz iriliğinde gelişme olmaz. Fakat içte büyümenin ve yağ birikimin sonucu olarak kuru madde miktarı artmaya devam eder. Mayıs başında Haziran ortasına kadar cevizin tane ağırlığının çoğunu su teşkil eder. Bu dönemde içteki kuru maddenin %20 si yağdır. Gelişme dönemi ilerledikçe yağ içeriği hızla artarken, şeker seviyesi belirgin şekilde azalır. Başlangıçta büyüme döneminin belirlediği ceviz iriliği toprakta ki nem değişimine oldukça hassastır. Erken büyüme mevsiminde hafif su sıkıntısına düşen ağaçlarda, kök bölgesinde biraz toprak nemi olsa bile ceviz iriliği ve verimi artar. Sulamalara erken başlamak ve erken ceviz büyüme döneminin tamamında (Nisan başı-Haziran sonu) toprak neminin seviyesini muhafaza etmek için yeterli şekilde sık sulamaya başvurmak gerekir. Su sıkıntısı çok şiddetli olduğunda meyvedeki kuru madde birikimi sürekli olarak azalacağından mevsim sonunda verimde ve net karda büyük kayıplar olur. İç kalitesini geç yazdaki embriyo gelişmesi belirler. Ağaçların üst taraflarında veya güneşe maruz kalmış kısımlarında iç kararmasına ve büzüşmeye sebep olan güneş yanığı şiddetli su sıkıntısında önemli derecede artar. Bu durum gözeneklerin ( stomaların) kapanarak terlemenin azalmasının bunun sonucu olarak güneşe maruz kalmış meyvelerin iç sıcaklığının artmasının sonucudur.

CEVİZ AĞAÇLARI NE ZAMAN MEYVA VERMEYE BAŞLAR?


    Kereste amacıyla yetiştirilen aşısız çöğür ağaçları, ormancılık uygulamalarına bağlı olarak 8 yıl veya daha uzun süre meyve vermeye başlayamazlar. Buna karşılık aşılanmış ceviz ağaçları 3 yaşına doğru meyve vermeye başlayabilirler. Bu durum doğru çeşit seçimi başta olmak kaydı ile bazı faktörlere bağlı olarak değişebilir. Fakat aşılı ceviz ağacının meyveye yatması için genellikle 3-5 yıl yeterlidir. Bu biraz daha kısa veya biraz daha uzun olabilir. Çevirme aşısı yapılmış ceviz ağaçları, aynı çeşidin kendi çöğürleri üzerinde yetiştirilmiş olanlarına göre bir kaç yıl önce verim çağına gelir. Bunun nedeni çevirme aşısı için kullanışmış olan ceviz ağacının çok güçlü bir kök sistemine sahip olmasıdır. Bu güçlü kök sistemi yapılan aşıdan oluşan sürgünleri çok güçlü bir şekilde geliştirmekte ve onların kısa sürede meyve vermesine imkan vermektedir.

CEVİZ AĞAÇLARININ VERİMİNİ ETKİLEYEN EN ÖNEMLİ FARKTÖR NEDİR?


    Ceviz ağaçlarının verimini etkileyen en önemli faktör yan dal verimidir. Eski ceviz çeşitlerinin çoğunda bir önceki yılın uç ve uç altındaki tomurcuklarından sadece birinde meyve veren sürgünler oluşurken KAMAN-1,CHANDLER, PEDRO gibi yeni çeşitlerimiz bir önceki yılın yan tomurcuklarının büyük kısmında dişi çiçek oluşturan sürgünler verirler. Bu durum genç ağaçların meyve verme gücünü büyük ölçüde arttırır ve onlara erken yaşta yetirince ürün verme imkanı sağlar. Verimi etkileyen diğer önemli faktör ise salkımdaki (buketteki) meyve sayısıdır. Bazı meyve dallarının ucunda 1-2 meyve görülürken, verimli çeşitlerde meyve sayısı 3-5 hatta daha fazla olabilir.

CEVİZ AĞACININ MEYVA VERMEME NEDENLERİ?


         1. Bunun bir kaç nedeni olabilir. Ağaç bir çöğür ağacı olabilir. Böyle ağaçların gençlik kısırlığından kurtulup meyve verme olgunluğuna
           erişmeleri 15 yıl veya daha uzun süre alabilir.
         2. Ağaç soğuğa açık bir yerde veya don çukurunda olabilir. Bu durumda ağacın çiçekleri soğuktan zarar görür ve meyve oluşturamazlar.
         3. Ağaç belki de besin maddeleri noksanlığı göstermekte ve bu ihtiyacının giderilmesini istemektedir. Bu giderilmediği sürece ceviz ağacı meyve
           vermez. Böyle durumda olan bir ağaç ihtiyacı olan besin maddesi noksanlığını yapraklarında gösterir.
         4. Ağaç diğer ceviz ağaçlarından çok ayrı bir yerde olabilir. Bu durumda ihtiyacı olan çiçek tozunu alamaz, akabinde döllenmeyi yapamaz.
           Bu durum meyve tutumunu doğrudan etkiler ve ağacı verimsiz kılar.